Geologia

Przeszłość geologiczna Sycylii, jak i całego Półwyspu Apenińskiego liczona jest w milionach lat. Jej rzeźba jest wynikiem złożonych procesów, które miały miejsce w okresie od triasu (około 225 mln lat temu) do czwartorzędu (około 1.8 mln. lat temu). Najważniejszym wydarzeniem historyczno-geologicznym było zderzenie się płyt tektonicznych, które spowodowało powstanie Morza Śródziemnego.

Rys.1. Karta geologiczna Sycylii Źródło: Fabio Lentini e Serafina Carbone, Universita degli studi di Catania

Rys.1. Karta geologiczna Sycylii
Źródło: Fabio Lentini e Serafina Carbone, Universita degli studi di Catania

Sycylię tworzą dwie różne płyty kontynentalne: Płyta Afrykańska i Płyta Eurazjatycka, a w miejscu ich złączenia występują zjawiska sejsmiczne. Cała wyspa znajduje się w obrębie Płyty Eurazjatyckiej, natomiast na południu znajduje się Płyta Afrykańska, która terytorialnie obejmuje Wyspy Pelagijskie i Pantellerię. W wyniku wsuwania się Płyty Afrykańskiej pod Płytę Eurazjatycką, występują ruchy izostatyczne, wypiętrzenia, trzęsienia ziemi oraz zwiększona aktywność wulkaniczna.

Na Sycylii występują następujące wulkany:

  • wulkany aktywne: Etna, Stromboli
  • wulkany drzemiące: Vulcano, Lipari, Pantalleria
  • wulkany podwodne: Ferdinandea

Większość z nich występuje jedynie w północno-wschodniej części wyspy, oprócz Pantallerii i podwodnej Ferdinandea, leżącej w prowincji Agrigento. Etna aktywny jest od ponad 500 lat. Z kolei z wulkanu Stromboli nieustannie wydobywa się dym o różnym stopniu intensywności. Wulkan ten, jak i prawdopodobieństwo jego wybuchu często są obiektami badań nie tylko włoskich geologów. Natomiast Vulcano stanowi odrębną wyspę, są tam baseny błota siarkowego i Baja Negra, czyli plaża pokryta piaskiem pochodzącym od wulkanów. Całość tworzy krainę geograficzną Wyspy Liparyjskie.

Najsilniejsze od 20 lat trzęsienie ziemi na Sycylii miało miejsce we wrześniu 2002 roku. Gdy nastąpił pierwszy wstrząs sejsmiczny – Obserwatorium Geofizyczne w Palermo odnotowało kolejne wstrząsy, ale już o mniejszym zasięgu. Największy wstrząs z tamtego zdarzenia miał siłę 5,6 stopni w skali Richtera i miał miejsce po godzinie trzeciej w nocy. Sejsmolodzy określili to trzęsienie ziemi jako najintensywniejsze w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Doszło do ustaleń, że epicentrum znajdowało się bardzo głęboko, bo aż pod dnem morza, w stronę 40 kilometrów od Palermo. Zdaniem badaczy, jeśli epicentrum znajdowałoby się na lądzie, można byłoby porównać skalę zniszczeń do tych, które miały miejsce w Umbrii w roku 1997, a więc zaledwie 5 lat wcześniej. Pod dnem morza ciągle możliwe są wstrząsy. Wielu naukowców prezentuje teorie, że im bardziej nietypowe trzęsienia ziemi, tym bardziej zaskakujące i nieoczekiwane następstwa. Palermo to miasto szczególnie doświadczone trzęsieniami ziemi. Zazwyczaj w trzęsieniach ziemi cierpiały prowincje oraz przedmieścia, ale także w centrum miasta da się zauważyć nadszarpnięte konstrukcje zabytkowych budowli. Dochodziło do oberwania gzymsów oraz rozpadania się balkonów. Zdaniem wykwalifikowanych wulkanologów, każde, nawet najdrobniejsze trzęsienie ziemi może mieć wpływ na powrót wulkanu Etna do jego aktywnej formy.